شهر دينور . چون اين فتنه بلند شد ابن عزيز بن ابو دلف به اتّفاق ابن عياض به دفع او توجّه نموده او را به دست آوردند . و در سال دويست و پنجاه و پنجم از رحلت ، ميانهء ابن ليثويه كه عامل موفّق بود بر نواحى ولايت واسط ، و سليمان بن جامع ، كه سپهسالار صاحب زنج بود ، جنگى عظيم واقع شد . ابن ليثويه در اين جنگ مظفّر و منصور گشته چهل و هفت سرهنگ نامى صاحب زنج را دستگير كرد و خلقى بىنهايت از ايشان به قتل رسانيد . و از جمله وقايع اين سال ، آن است كه احمد بن طولون كه از قبل المعتمد على اللّه والى ديار مصر بود ، به عزم تسخير انطاكيه مصر بيرون آمده آن شهر را محاصره نمود و نزديك به آن رسيد كه فتح آن شهر نمايد كه قيصر روم از اين معنى خبر يافته به ارسال نفايس تحف و هدايا و استخلاص جميع مسلمانان ، كه در بند روم بودند ، احمد بن طولون را از سر انطاكيه برخيزانيد . اتّفاقا ، قبل از آمدن كسان قيصر روم جهت مصالحه نزد احمد بن طولون خبر به او رسيد كه حاكم شام وفات يافته و احمد بن طولون را داعيهء گرفتن شام در خاطر قرار گرفته بود ، امّا از سر انطاكيه گذشتن به خود قرار نمىداد . و چون كسان روم جهت مصالحه رسيدند ، احمد بن طولون آن نعمت غير متوقّع دانسته متوجّه شام گشت . چون به نواحى آن ولايت رسيد پسر حاكم شام به طريق استقبال بيرون آمده با پيشكشهاى لايق به ملازمت طولون رسيد . احمد چون آن ملايمت و تواضع از آن پسر ، با وجود قدرت مقاومت ، ديد ولايت پدرش را بر وى مسلّم داشته عنان عزيمت به جانب تسخير ولايت حمص و حلب منعطف داشت . و چون در ايّام غيبت احمد بن طولون از ديار مصر عباس پسر او قائم مقام او بود و جماعتى از اهل فتنه خيال استقلال و سلطنت او در دماغ قرار داده بودند ، بنابراين چون احمد بن طولون بعد از تسخير آن ولايات به جانب مصر مراجعت نمود ، عباس از خزينهء مصر آنچه كارآمدنى بود برداشته با جماعتى از مصر بيرون رفت و احمد بن طولون به مصر درآمده فى الحال جماعتى كثير را به طلب عباس فرستاد . اين جماعت برفور رسيده عباس را با آن جماعت گرفته نزد پدرش آوردند . احمد بن طولون پسر را در بند كرده و آن جماعت را به قتل رسانيد . و از جملهء وقايع اين سال ، آن است كه در عراق عجم مردى كه او را « قسم بن مهاة » گفتندى ، با جمعى از اوباش خروج كرد و عامل اصفهان دلف بن عبد العزيز عجلى را به قتل رسانيده بر آن ولايت استيلا يافت و بعد از اندك مدّت ياران دلف با برادر او احمد بن دلف اتّفاق نموده قسم را به قتل رسانيده ولايت را به تصرّف خود درآورد . و از جمله وقايع اين سال آنكه صاحب زنج شهر نعمانيه را كه از شهرهاى نامى عراق بود ، خراب كرد و اهل آن شهر آنچه از دست زنگيان خلاص يافتند به بغداد آمدند . و در اين سال ، از جانب صاحب زنج ، علىّ بن ابان مهلّبى به تسخير شيراز آمد و آن شهر را محاصره